fish shell và zoxide - gõ vài chữ là tới đúng thư mục, và cách tự ghim đường tắt khi zoxide đoán sai
fish khác bash ở đâu, vì sao nó dễ dùng hơn ngay từ lúc cài, cấu hình nằm ở file nào, cú pháp nào hay vấp khi chuyển từ bash. Rồi zoxide - công cụ nhớ thư mục bạn hay vào, cách nó chấm điểm frecency, luật so khớp từ khóa, và cách bọc lệnh z để ghim alias cứng cho những chỗ zoxide dễ nhảy nhầm.
#fish #zoxide #terminal #linux #productivity
Bài toán: cd qua cd lại cả ngày
Làm việc với vài repo cùng lúc, đường dẫn thường trông như thế này:
cd ~/code/work/my-company/my-monorepo/apps/frontendGõ tab-complete từng cấp thì vẫn lâu. Còn nhảy sang repo thứ hai là lại gõ một đường dẫn dài tương tự. Một ngày bạn làm việc này hàng chục lần.
Hai công cụ giải quyết hai nửa của vấn đề:
- fish là shell: gợi ý lệnh, tô màu cú pháp, hoàn thành tab thông minh ngay khi cài, không cần cấu hình.
- zoxide là bộ nhớ thư mục: nhớ nơi bạn hay vào, rồi
z frontendđưa bạn tới đúng chỗ.
Bài này đi qua cả hai, rồi đến một bẫy thật gặp phải khi dùng zoxide mỗi ngày và cách xử lý.
fish là gì?
fish (friendly interactive shell) là một shell giống bash và zsh, nhưng chọn đường ngược lại: tính năng tiện dụng có sẵn trong lõi, thay vì bắt người dùng ghép từ plugin.
Mở fish lên là có ngay:
- Gợi ý tự động (autosuggestion). Gõ vài chữ, fish hiện phần còn lại bằng màu xám, lấy từ history. Bấm
→(hoặcCtrl+f) để nhận cả dòng,Alt+→để nhận từng từ. - Tô màu cú pháp. Lệnh không tồn tại hiện màu đỏ ngay khi gõ, chưa cần bấm Enter. Đường dẫn có thật được gạch chân.
- Hoàn thành tab đọc từ man page.
git ch<Tab>,docker ru<Tab>, kể cả các cờ của lệnh, kèm mô tả ngắn. - Tìm history theo tiền tố. Gõ
sshrồi bấm↑để chỉ duyệt những lệnh bắt đầu bằngssh. - Cấu hình qua web. Gõ
fish_configđể mở giao diện chỉnh màu và prompt trên trình duyệt.
Cái giá phải trả là fish không tương thích POSIX. Cú pháp biến, vòng lặp, điều kiện khác bash. Phần này nằm ở dưới, vì đây là chỗ gây vấp nhất.
Cài và đặt làm shell mặc định
Trên Ubuntu hoặc Debian:
sudo apt install fishThử trước bằng cách gõ fish trong terminal hiện tại. Thấy ổn thì đặt làm shell đăng nhập:
chsh -s /usr/bin/fishĐăng xuất rồi đăng nhập lại để có hiệu lực. Muốn quay về bash chỉ cần chsh -s /bin/bash.
Script .sh của bạn không bị ảnh hưởng. File có dòng #!/usr/bin/env bash ở đầu vẫn chạy bằng bash dù shell tương tác là fish. Chỉ riêng việc source một script viết cho bash trực tiếp vào fish là sẽ lỗi.
Cấu hình fish nằm ở đâu
Mọi thứ nằm trong ~/.config/fish/:
config.fish: chạy mỗi lần mở shell. Chỗ đặt lệnh khởi tạo và function ngắn.conf.d/*.fish: các file được nạp tự động trướcconfig.fish. Plugin hay ghi vào đây.functions/*.fish: mỗi file một function, nạp lười - fish chỉ đọc file khi bạn gọi tên function. Đây là chỗ nên để function dài.fish_variables: nơi fish tự lưu các biến universal. Đừng sửa tay.
Một thói quen tốt: bọc các lệnh chỉ có ý nghĩa khi gõ tay vào khối if status is-interactive, để script và các shell không tương tác không phải chạy chúng:
if status is-interactive
# lệnh chỉ chạy trong shell tương tác
endThêm vào PATH
Không cần export PATH=.... fish có lệnh riêng:
fish_add_path ~/.local/binLệnh này lưu vào biến universal fish_user_paths trong fish_variables, nên chạy một lần là đủ, không cần ghi vào config.fish. Chạy lại lần hai cũng không bị lặp path.
Khác biệt cú pháp so với bash
Những chỗ hay vấp nhất khi chuyển sang:
# bash: export API_URL=http://localhost:3005
set -gx API_URL http://localhost:3005
# bash: for f in *.log; do echo $f; done
for f in *.log
echo $f
end
# bash: if [ -f .env ]; then ...; fi
if test -f .env
echo có file
end
# bash: name=$(whoami)
set name (whoami)Ghi nhớ nhanh:
- Biến gán bằng
set. Cờ-glà global,-xlà xuất ra process con (nhưexport),-Ulà universal, giữ qua các lần mở shell. - Khối lệnh đóng bằng
end, không cóthen,do,fi,done. - Thay thế lệnh dùng
(lệnh). Bản fish mới cũng nhận$(lệnh). &&và||dùng được từ fish 3.0.- Không có
!!để lặp lệnh trước đó.
Function và alias:
function gs
git status $argv
end$argv là toàn bộ đối số truyền vào. Muốn giữ function sau khi đóng shell, gõ funcsave gs, fish sẽ ghi nó vào ~/.config/fish/functions/gs.fish.
Với đường tắt chỉ là thay thế chữ, dùng abbr sẽ tốt hơn alias: nó bung ra dòng lệnh đầy đủ ngay khi bạn bấm Space, nên history lưu lệnh thật và bạn thấy mình đang chạy gì.
abbr -a gst 'git status'Plugin: fisher
fisher là trình quản lý plugin tối giản cho fish:
curl -sL https://raw.githubusercontent.com/jorgebucaran/fisher/main/functions/fisher.fish | source && fisher install jorgebucaran/fisherSau đó cài plugin bằng một lệnh:
fisher install jorgebucaran/nvm.fishDanh sách đã cài nằm trong ~/.config/fish/fish_plugins, đem sang máy khác rồi chạy fisher update là dựng lại được. Cũng như tmux, giữ ít plugin thôi. fish đã có sẵn phần lớn thứ người ta thường cài thêm cho bash hoặc zsh.
Bạn có thể đọc thêm cách dùng fish làm shell mặc định trong tmux ở bài tmux từ gốc.
zoxide là gì?
zoxide là bản thay thế cd thông minh, viết bằng Rust. Nó ghi lại mỗi thư mục bạn từng cd vào, rồi cho bạn nhảy lại bằng một phần tên.
z frontendKhông cần đường dẫn đầy đủ, không cần đang đứng gần đó. Nếu thư mục nào từng ghé qua và tên có chữ frontend, zoxide đưa bạn tới.
Điều làm nó khác các công cụ kiểu alias là bạn không phải khai báo gì. Cứ làm việc bình thường bằng cd, vài ngày sau là các thư mục hay dùng đã nằm sẵn trong bộ nhớ.
Cài đặt và nối vào fish
sudo apt install zoxideHoặc dùng script cài chính thức:
curl -sSfL https://raw.githubusercontent.com/ajeetdsouza/zoxide/main/install.sh | shRồi thêm một dòng vào ~/.config/fish/config.fish:
zoxide init fish | sourceDòng này làm hai việc:
- Cài một hook vào fish: mỗi lần bạn đổi thư mục, zoxide tự ghi nhận.
- Định nghĩa lệnh
z(nhảy tới thư mục khớp) vàzi(chọn tương tác).
Từ giờ mọi lần cd đều được tính. Dữ liệu lưu trong ~/.local/share/zoxide/db.zo.
Cách dùng
z frontend # nhảy tới thư mục khớp "frontend" có điểm cao nhất
z my-app front # nhiều từ khóa: thu hẹp kết quả
z - # quay lại thư mục trước đó
zi frontend # liệt kê các kết quả, chọn bằng phím (cần fzf)Xem zoxide đang nhớ gì và chấm điểm ra sao:
zoxide query -lsKết quả có dạng:
956.0 /home/me/code/work/my-monorepo
768.0 /home/me/code/work/my-monorepo-2
244.0 /home/me/code/work/my-monorepo-2/apps/frontend
66.0 /home/me/code/work/my-monorepo/apps/frontend
1.0 /home/me/code/persionalCột đầu là điểm, càng cao càng được ưu tiên.
zoxide so khớp từ khóa thế nào
Luật khá ngắn nhưng cần nhớ, vì nó giải thích mọi lần nhảy "sai":
- Mọi từ khóa phải xuất hiện trong đường dẫn, theo đúng thứ tự bạn gõ.
- Từ khóa cuối phải khớp với phần cuối của đường dẫn (tên thư mục cuối cùng).
- Không phân biệt hoa thường.
- Khớp là chứa chuỗi, không phải khớp cả từ.
- Nếu có nhiều thư mục khớp, chọn thư mục điểm cao nhất.
- Thư mục chưa từng
cdvào thì zoxide không biết, và sẽ báo không tìm thấy.
Ví dụ với danh sách ở trên:
z frontendkhớp cả hai thư mục.../apps/frontend, chọn bản điểm 244.z monorepo frontthu hẹp lại, vì chuỗimonorepophải đứng trướcfronttrong đường dẫn. Nhưngmonorepocũng nằm trongmy-monorepo-2, nên cả hai bản vẫn khớp và bản điểm cao thắng.z monorepo-2 frontmới chỉ còn đúng bản thứ hai, vì chỉ đường dẫn đó chứamonorepo-2.z repokhớp cả hai repo, vìreponằm trong tên của cả hai.
Điểm số hoạt động thế nào
zoxide dùng thuật toán frecency (frequency + recency): vừa đếm số lần ghé, vừa ưu tiên những lần gần đây.
- Mỗi lần bạn vào một thư mục, điểm của nó tăng thêm 1.
- Khi xếp hạng, điểm được nhân hệ số theo lần ghé cuối: trong 1 giờ nhân 4, trong 1 ngày nhân 2, trong 1 tuần nhân 0.5, lâu hơn nhân 0.25.
- Khi tổng điểm của cả database vượt ngưỡng (mặc định 10000), zoxide giảm điểm đồng loạt và xóa các thư mục điểm quá thấp. Database không phình mãi.
- Thư mục không còn tồn tại trên đĩa sẽ bị loại ra.
Hệ quả thực tế: thư mục bạn đang làm tuần này sẽ leo hạng rất nhanh, còn dự án cũ chìm dần. Đó chính là thứ bạn muốn, nhưng nó cũng là nguồn gốc của bẫy ở phần sau.
Bẫy: từ khóa mơ hồ và thứ hạng thay đổi theo thói quen
Giả sử bạn có hai bản clone của cùng một monorepo: my-monorepo và my-monorepo-2. Bạn gõ z repo, zoxide đưa bạn vào bản có điểm cao hơn. Hôm nay đó là my-monorepo.
Vài tuần sau bạn làm chủ yếu ở bản thứ hai. Điểm của nó vượt lên, và cùng một lệnh z repo bắt đầu đưa bạn sang chỗ khác mà không có gì báo trước. Bạn chỉ phát hiện khi đã sửa nhầm file ở sai repo.
Với những chỗ không được phép đoán, đừng dựa vào xếp hạng. Hãy ghim chúng bằng alias cứng.
Ghim đường tắt: bọc lệnh z
Ý tưởng: tự định nghĩa lại z. Nếu đối số khớp một tên đã ghim thì cd thẳng tới đường dẫn đó. Nếu không khớp thì giao cho zoxide.
Đặt đoạn này sau dòng zoxide init fish | source, vì thứ tự quyết định function nào thắng:
zoxide init fish | source
function z
if test (count $argv) -eq 1
switch $argv[1]
case repo1
cd ~/code/work/my-monorepo
return
case repo2
cd ~/code/work/my-monorepo-2
return
case fe1
cd ~/code/work/my-monorepo/apps/frontend
return
case fe2
cd ~/code/work/my-monorepo-2/apps/frontend
return
end
end
__zoxide_z $argv
endMột vài điểm đáng chú ý:
__zoxide_zlà hàm gốc màzoxide inittạo ra. Gọi nó là gọi lại hành vi zoxide bình thường, nên mọi lệnh khác nhưz frontendhayz my-monorepo frontvẫn chạy nguyên.- Chỉ kích hoạt khi đúng một đối số.
z fe1 abcvẫn đi qua zoxide. - Đặt tên có đuôi số (
fe1,fe2) để không trùng với từ khóa thường gặp trong đường dẫn. Một alias tênferất dễ nhập nhằng với những thư mục khác có chữfe. - Bổ sung thêm đường tắt chỉ là thêm một khối
case ... return.
Quy tắc chọn: thư mục bạn vào hằng ngày và không được nhầm thì ghim. Phần còn lại cứ để zoxide lo.
Một chi tiết nhỏ: thư mục nào đã ghim bằng alias vẫn nằm trong database zoxide, vì cd bên trong function vẫn kích hoạt hook. Nên chúng vẫn tăng điểm đều đặn và vẫn nhảy được bằng từ khóa.
Dọn database
Đôi khi zoxide nhớ những thư mục bạn không muốn, ví dụ /tmp hoặc thư mục cấu hình. Có sẵn các lệnh để chỉnh:
zoxide remove /tmp
zoxide add ~/code/work/new-projectMuốn zoxide bỏ qua hẳn một số thư mục, đặt biến môi trường trước khi nó chạy:
set -gx _ZO_EXCLUDE_DIRS "$HOME:/tmp/*"Các thư mục khớp mẫu này sẽ không bao giờ được ghi vào database.
Nếu trước đây bạn dùng z (bản bash) hoặc autojump, zoxide có lệnh zoxide import để mang dữ liệu cũ sang, khỏi phải học lại từ đầu.
Best practice
- Dùng
zthaycdhàng ngày. Zoxide chỉ học được từ những lần bạn đi qua. Càng dùng, xếp hạng càng đúng. - Ghim thư mục không được nhầm, bỏ phần còn lại. Đừng ghim mọi thứ, vì danh sách alias dài là lại phải nhớ, chẳng khác gì gõ đường dẫn.
- Dùng từ khóa đủ riêng khi có hai chỗ giống nhau.
z monorepo-2 frontchỉ còn một kết quả, cònz frontthì phải đoán. Nhớ rằng từ khóa là chuỗi con, nên tên ngắn nhưmonorepovẫn khớp cả tên dài hơn chứa nó. - Đừng thay
cdbằngzoxide init fish --cmd cdtrừ khi bạn chắc. Nó làmcdbình thường cũng đi qua so khớp mờ, nên gõ nhầm tên thư mục có thể đưa bạn tới một chỗ không ngờ. - Giữ cấu hình fish ngắn.
config.fishchỉ nên chứa khởi tạo và vài function nhỏ. Function dài thì để vàofunctions/. - Đừng source script bash vào fish. Cần chạy thì chạy trực tiếp, shebang sẽ lo phần còn lại.
Các lệnh hay dùng
fish
fish_config: giao diện chỉnh màu và prompt trên web.fish_add_path ~/.local/bin: thêm vào PATH, lưu vĩnh viễn.set -gx TÊN giá_trị: đặt biến môi trường cho shell hiện tại.set -U TÊN giá_trị: đặt biến giữ qua các lần mở shell.funcsave tên: lưu function đang gõ thành file trongfunctions/.abbr -a gst 'git status': thêm abbreviation.source ~/.config/fish/config.fish: nạp lại cấu hình ngay, không cần mở shell mới.
zoxide
z tên: nhảy tới thư mục điểm cao nhất khớp từ khóa.z a b: nhiều từ khóa, theo đúng thứ tự trong đường dẫn.z -: về thư mục trước đó.zi tên: chọn tương tác bằng fzf.zoxide query -l tên: liệt kê các thư mục khớp từ khóa.zoxide query -ls: liệt kê toàn bộ kèm điểm.zoxide add đường_dẫn/zoxide remove đường_dẫn: thêm hoặc xóa tay một thư mục.
Tóm tắt
fish cho bạn một dòng lệnh dễ chịu ngay từ lúc cài: gợi ý từ history, tô màu cú pháp, hoàn thành tab thông minh. Cái giá là cú pháp khác bash, nhưng script .sh vẫn chạy bình thường nhờ shebang. zoxide thêm một lớp bộ nhớ: nó chấm điểm mọi thư mục bạn từng vào theo tần suất và độ gần đây, rồi z vài chữ là tới. Chỗ duy nhất cần để mắt là từ khóa mơ hồ, vì thứ hạng đổi theo thói quen của bạn. Với vài thư mục không được phép nhầm, hãy bọc z bằng một function nhỏ để ghim alias cứng, và để zoxide lo mọi thứ còn lại.