trung.phan
All posts
/ 13 min read

fish shell và zoxide - gõ vài chữ là tới đúng thư mục, và cách tự ghim đường tắt khi zoxide đoán sai

fish khác bash ở đâu, vì sao nó dễ dùng hơn ngay từ lúc cài, cấu hình nằm ở file nào, cú pháp nào hay vấp khi chuyển từ bash. Rồi zoxide - công cụ nhớ thư mục bạn hay vào, cách nó chấm điểm frecency, luật so khớp từ khóa, và cách bọc lệnh z để ghim alias cứng cho những chỗ zoxide dễ nhảy nhầm.

#fish #zoxide #terminal #linux #productivity

Bài toán: cd qua cd lại cả ngày

Làm việc với vài repo cùng lúc, đường dẫn thường trông như thế này:

bash
cd ~/code/work/my-company/my-monorepo/apps/frontend

Gõ tab-complete từng cấp thì vẫn lâu. Còn nhảy sang repo thứ hai là lại gõ một đường dẫn dài tương tự. Một ngày bạn làm việc này hàng chục lần.

Hai công cụ giải quyết hai nửa của vấn đề:

  • fish là shell: gợi ý lệnh, tô màu cú pháp, hoàn thành tab thông minh ngay khi cài, không cần cấu hình.
  • zoxide là bộ nhớ thư mục: nhớ nơi bạn hay vào, rồi z frontend đưa bạn tới đúng chỗ.

Bài này đi qua cả hai, rồi đến một bẫy thật gặp phải khi dùng zoxide mỗi ngày và cách xử lý.

fish là gì?

fish (friendly interactive shell) là một shell giống bash và zsh, nhưng chọn đường ngược lại: tính năng tiện dụng có sẵn trong lõi, thay vì bắt người dùng ghép từ plugin.

Mở fish lên là có ngay:

  • Gợi ý tự động (autosuggestion). Gõ vài chữ, fish hiện phần còn lại bằng màu xám, lấy từ history. Bấm → (hoặc Ctrl+f) để nhận cả dòng, Alt+→ để nhận từng từ.
  • Tô màu cú pháp. Lệnh không tồn tại hiện màu đỏ ngay khi gõ, chưa cần bấm Enter. Đường dẫn có thật được gạch chân.
  • Hoàn thành tab đọc từ man page. git ch<Tab>, docker ru<Tab>, kể cả các cờ của lệnh, kèm mô tả ngắn.
  • Tìm history theo tiền tố. Gõ ssh rồi bấm ↑ để chỉ duyệt những lệnh bắt đầu bằng ssh.
  • Cấu hình qua web. Gõ fish_config để mở giao diện chỉnh màu và prompt trên trình duyệt.

Cái giá phải trả là fish không tương thích POSIX. Cú pháp biến, vòng lặp, điều kiện khác bash. Phần này nằm ở dưới, vì đây là chỗ gây vấp nhất.

Cài và đặt làm shell mặc định

Trên Ubuntu hoặc Debian:

bash
sudo apt install fish

Thử trước bằng cách gõ fish trong terminal hiện tại. Thấy ổn thì đặt làm shell đăng nhập:

bash
chsh -s /usr/bin/fish

Đăng xuất rồi đăng nhập lại để có hiệu lực. Muốn quay về bash chỉ cần chsh -s /bin/bash.

Script .sh của bạn không bị ảnh hưởng. File có dòng #!/usr/bin/env bash ở đầu vẫn chạy bằng bash dù shell tương tác là fish. Chỉ riêng việc source một script viết cho bash trực tiếp vào fish là sẽ lỗi.

Cấu hình fish nằm ở đâu

Mọi thứ nằm trong ~/.config/fish/:

  • config.fish: chạy mỗi lần mở shell. Chỗ đặt lệnh khởi tạo và function ngắn.
  • conf.d/*.fish: các file được nạp tự động trước config.fish. Plugin hay ghi vào đây.
  • functions/*.fish: mỗi file một function, nạp lười - fish chỉ đọc file khi bạn gọi tên function. Đây là chỗ nên để function dài.
  • fish_variables: nơi fish tự lưu các biến universal. Đừng sửa tay.

Một thói quen tốt: bọc các lệnh chỉ có ý nghĩa khi gõ tay vào khối if status is-interactive, để script và các shell không tương tác không phải chạy chúng:

fish
if status is-interactive
    # lệnh chỉ chạy trong shell tương tác
end

Thêm vào PATH

Không cần export PATH=.... fish có lệnh riêng:

fish
fish_add_path ~/.local/bin

Lệnh này lưu vào biến universal fish_user_paths trong fish_variables, nên chạy một lần là đủ, không cần ghi vào config.fish. Chạy lại lần hai cũng không bị lặp path.

Khác biệt cú pháp so với bash

Những chỗ hay vấp nhất khi chuyển sang:

fish
# bash: export API_URL=http://localhost:3005
set -gx API_URL http://localhost:3005

# bash: for f in *.log; do echo $f; done
for f in *.log
    echo $f
end

# bash: if [ -f .env ]; then ...; fi
if test -f .env
    echo có file
end

# bash: name=$(whoami)
set name (whoami)

Ghi nhớ nhanh:

  • Biến gán bằng set. Cờ -g là global, -x là xuất ra process con (như export), -U là universal, giữ qua các lần mở shell.
  • Khối lệnh đóng bằng end, không có then, do, fi, done.
  • Thay thế lệnh dùng (lệnh). Bản fish mới cũng nhận $(lệnh).
  • && và || dùng được từ fish 3.0.
  • Không có !! để lặp lệnh trước đó.

Function và alias:

fish
function gs
    git status $argv
end

$argv là toàn bộ đối số truyền vào. Muốn giữ function sau khi đóng shell, gõ funcsave gs, fish sẽ ghi nó vào ~/.config/fish/functions/gs.fish.

Với đường tắt chỉ là thay thế chữ, dùng abbr sẽ tốt hơn alias: nó bung ra dòng lệnh đầy đủ ngay khi bạn bấm Space, nên history lưu lệnh thật và bạn thấy mình đang chạy gì.

fish
abbr -a gst 'git status'

Plugin: fisher

fisher là trình quản lý plugin tối giản cho fish:

bash
curl -sL https://raw.githubusercontent.com/jorgebucaran/fisher/main/functions/fisher.fish | source && fisher install jorgebucaran/fisher

Sau đó cài plugin bằng một lệnh:

fish
fisher install jorgebucaran/nvm.fish

Danh sách đã cài nằm trong ~/.config/fish/fish_plugins, đem sang máy khác rồi chạy fisher update là dựng lại được. Cũng như tmux, giữ ít plugin thôi. fish đã có sẵn phần lớn thứ người ta thường cài thêm cho bash hoặc zsh.

Bạn có thể đọc thêm cách dùng fish làm shell mặc định trong tmux ở bài tmux từ gốc.

zoxide là gì?

zoxide là bản thay thế cd thông minh, viết bằng Rust. Nó ghi lại mỗi thư mục bạn từng cd vào, rồi cho bạn nhảy lại bằng một phần tên.

fish
z frontend

Không cần đường dẫn đầy đủ, không cần đang đứng gần đó. Nếu thư mục nào từng ghé qua và tên có chữ frontend, zoxide đưa bạn tới.

Điều làm nó khác các công cụ kiểu alias là bạn không phải khai báo gì. Cứ làm việc bình thường bằng cd, vài ngày sau là các thư mục hay dùng đã nằm sẵn trong bộ nhớ.

Cài đặt và nối vào fish

bash
sudo apt install zoxide

Hoặc dùng script cài chính thức:

bash
curl -sSfL https://raw.githubusercontent.com/ajeetdsouza/zoxide/main/install.sh | sh

Rồi thêm một dòng vào ~/.config/fish/config.fish:

fish
zoxide init fish | source

Dòng này làm hai việc:

  • Cài một hook vào fish: mỗi lần bạn đổi thư mục, zoxide tự ghi nhận.
  • Định nghĩa lệnh z (nhảy tới thư mục khớp) và zi (chọn tương tác).

Từ giờ mọi lần cd đều được tính. Dữ liệu lưu trong ~/.local/share/zoxide/db.zo.

Cách dùng

fish
z frontend        # nhảy tới thư mục khớp "frontend" có điểm cao nhất
z my-app front    # nhiều từ khóa: thu hẹp kết quả
z -               # quay lại thư mục trước đó
zi frontend       # liệt kê các kết quả, chọn bằng phím (cần fzf)

Xem zoxide đang nhớ gì và chấm điểm ra sao:

fish
zoxide query -ls

Kết quả có dạng:

 956.0 /home/me/code/work/my-monorepo
 768.0 /home/me/code/work/my-monorepo-2
 244.0 /home/me/code/work/my-monorepo-2/apps/frontend
  66.0 /home/me/code/work/my-monorepo/apps/frontend
   1.0 /home/me/code/persional

Cột đầu là điểm, càng cao càng được ưu tiên.

zoxide so khớp từ khóa thế nào

Luật khá ngắn nhưng cần nhớ, vì nó giải thích mọi lần nhảy "sai":

  • Mọi từ khóa phải xuất hiện trong đường dẫn, theo đúng thứ tự bạn gõ.
  • Từ khóa cuối phải khớp với phần cuối của đường dẫn (tên thư mục cuối cùng).
  • Không phân biệt hoa thường.
  • Khớp là chứa chuỗi, không phải khớp cả từ.
  • Nếu có nhiều thư mục khớp, chọn thư mục điểm cao nhất.
  • Thư mục chưa từng cd vào thì zoxide không biết, và sẽ báo không tìm thấy.

Ví dụ với danh sách ở trên:

  • z frontend khớp cả hai thư mục .../apps/frontend, chọn bản điểm 244.
  • z monorepo front thu hẹp lại, vì chuỗi monorepo phải đứng trước front trong đường dẫn. Nhưng monorepo cũng nằm trong my-monorepo-2, nên cả hai bản vẫn khớp và bản điểm cao thắng.
  • z monorepo-2 front mới chỉ còn đúng bản thứ hai, vì chỉ đường dẫn đó chứa monorepo-2.
  • z repo khớp cả hai repo, vì repo nằm trong tên của cả hai.

Điểm số hoạt động thế nào

zoxide dùng thuật toán frecency (frequency + recency): vừa đếm số lần ghé, vừa ưu tiên những lần gần đây.

  • Mỗi lần bạn vào một thư mục, điểm của nó tăng thêm 1.
  • Khi xếp hạng, điểm được nhân hệ số theo lần ghé cuối: trong 1 giờ nhân 4, trong 1 ngày nhân 2, trong 1 tuần nhân 0.5, lâu hơn nhân 0.25.
  • Khi tổng điểm của cả database vượt ngưỡng (mặc định 10000), zoxide giảm điểm đồng loạt và xóa các thư mục điểm quá thấp. Database không phình mãi.
  • Thư mục không còn tồn tại trên đĩa sẽ bị loại ra.

Hệ quả thực tế: thư mục bạn đang làm tuần này sẽ leo hạng rất nhanh, còn dự án cũ chìm dần. Đó chính là thứ bạn muốn, nhưng nó cũng là nguồn gốc của bẫy ở phần sau.

Bẫy: từ khóa mơ hồ và thứ hạng thay đổi theo thói quen

Giả sử bạn có hai bản clone của cùng một monorepo: my-monorepo và my-monorepo-2. Bạn gõ z repo, zoxide đưa bạn vào bản có điểm cao hơn. Hôm nay đó là my-monorepo.

Vài tuần sau bạn làm chủ yếu ở bản thứ hai. Điểm của nó vượt lên, và cùng một lệnh z repo bắt đầu đưa bạn sang chỗ khác mà không có gì báo trước. Bạn chỉ phát hiện khi đã sửa nhầm file ở sai repo.

Với những chỗ không được phép đoán, đừng dựa vào xếp hạng. Hãy ghim chúng bằng alias cứng.

Ghim đường tắt: bọc lệnh z

Ý tưởng: tự định nghĩa lại z. Nếu đối số khớp một tên đã ghim thì cd thẳng tới đường dẫn đó. Nếu không khớp thì giao cho zoxide.

Đặt đoạn này sau dòng zoxide init fish | source, vì thứ tự quyết định function nào thắng:

fish
zoxide init fish | source

function z
    if test (count $argv) -eq 1
        switch $argv[1]
            case repo1
                cd ~/code/work/my-monorepo
                return
            case repo2
                cd ~/code/work/my-monorepo-2
                return
            case fe1
                cd ~/code/work/my-monorepo/apps/frontend
                return
            case fe2
                cd ~/code/work/my-monorepo-2/apps/frontend
                return
        end
    end
    __zoxide_z $argv
end

Một vài điểm đáng chú ý:

  • __zoxide_z là hàm gốc mà zoxide init tạo ra. Gọi nó là gọi lại hành vi zoxide bình thường, nên mọi lệnh khác như z frontend hay z my-monorepo front vẫn chạy nguyên.
  • Chỉ kích hoạt khi đúng một đối số. z fe1 abc vẫn đi qua zoxide.
  • Đặt tên có đuôi số (fe1, fe2) để không trùng với từ khóa thường gặp trong đường dẫn. Một alias tên fe rất dễ nhập nhằng với những thư mục khác có chữ fe.
  • Bổ sung thêm đường tắt chỉ là thêm một khối case ... return.

Quy tắc chọn: thư mục bạn vào hằng ngày và không được nhầm thì ghim. Phần còn lại cứ để zoxide lo.

Một chi tiết nhỏ: thư mục nào đã ghim bằng alias vẫn nằm trong database zoxide, vì cd bên trong function vẫn kích hoạt hook. Nên chúng vẫn tăng điểm đều đặn và vẫn nhảy được bằng từ khóa.

Dọn database

Đôi khi zoxide nhớ những thư mục bạn không muốn, ví dụ /tmp hoặc thư mục cấu hình. Có sẵn các lệnh để chỉnh:

fish
zoxide remove /tmp
zoxide add ~/code/work/new-project

Muốn zoxide bỏ qua hẳn một số thư mục, đặt biến môi trường trước khi nó chạy:

fish
set -gx _ZO_EXCLUDE_DIRS "$HOME:/tmp/*"

Các thư mục khớp mẫu này sẽ không bao giờ được ghi vào database.

Nếu trước đây bạn dùng z (bản bash) hoặc autojump, zoxide có lệnh zoxide import để mang dữ liệu cũ sang, khỏi phải học lại từ đầu.

Best practice

  • Dùng z thay cd hàng ngày. Zoxide chỉ học được từ những lần bạn đi qua. Càng dùng, xếp hạng càng đúng.
  • Ghim thư mục không được nhầm, bỏ phần còn lại. Đừng ghim mọi thứ, vì danh sách alias dài là lại phải nhớ, chẳng khác gì gõ đường dẫn.
  • Dùng từ khóa đủ riêng khi có hai chỗ giống nhau. z monorepo-2 front chỉ còn một kết quả, còn z front thì phải đoán. Nhớ rằng từ khóa là chuỗi con, nên tên ngắn như monorepo vẫn khớp cả tên dài hơn chứa nó.
  • Đừng thay cd bằng zoxide init fish --cmd cd trừ khi bạn chắc. Nó làm cd bình thường cũng đi qua so khớp mờ, nên gõ nhầm tên thư mục có thể đưa bạn tới một chỗ không ngờ.
  • Giữ cấu hình fish ngắn. config.fish chỉ nên chứa khởi tạo và vài function nhỏ. Function dài thì để vào functions/.
  • Đừng source script bash vào fish. Cần chạy thì chạy trực tiếp, shebang sẽ lo phần còn lại.

Các lệnh hay dùng

fish

  • fish_config: giao diện chỉnh màu và prompt trên web.
  • fish_add_path ~/.local/bin: thêm vào PATH, lưu vĩnh viễn.
  • set -gx TÊN giá_trị: đặt biến môi trường cho shell hiện tại.
  • set -U TÊN giá_trị: đặt biến giữ qua các lần mở shell.
  • funcsave tên: lưu function đang gõ thành file trong functions/.
  • abbr -a gst 'git status': thêm abbreviation.
  • source ~/.config/fish/config.fish: nạp lại cấu hình ngay, không cần mở shell mới.

zoxide

  • z tên: nhảy tới thư mục điểm cao nhất khớp từ khóa.
  • z a b: nhiều từ khóa, theo đúng thứ tự trong đường dẫn.
  • z -: về thư mục trước đó.
  • zi tên: chọn tương tác bằng fzf.
  • zoxide query -l tên: liệt kê các thư mục khớp từ khóa.
  • zoxide query -ls: liệt kê toàn bộ kèm điểm.
  • zoxide add đường_dẫn / zoxide remove đường_dẫn: thêm hoặc xóa tay một thư mục.

Tóm tắt

fish cho bạn một dòng lệnh dễ chịu ngay từ lúc cài: gợi ý từ history, tô màu cú pháp, hoàn thành tab thông minh. Cái giá là cú pháp khác bash, nhưng script .sh vẫn chạy bình thường nhờ shebang. zoxide thêm một lớp bộ nhớ: nó chấm điểm mọi thư mục bạn từng vào theo tần suất và độ gần đây, rồi z vài chữ là tới. Chỗ duy nhất cần để mắt là từ khóa mơ hồ, vì thứ hạng đổi theo thói quen của bạn. Với vài thư mục không được phép nhầm, hãy bọc z bằng một function nhỏ để ghim alias cứng, và để zoxide lo mọi thứ còn lại.

Newertmux từ gốc - session, window, pane và cách dựng môi trường dev nhiều service bằng một lệnhOlderNginx và Traefik - Reverse Proxy, Load Balancer, API Gateway và cách cấp SSL miễn phí
Trung PhanFull-stack developer. Writes about backend and devops.
About me