tmux từ gốc - session, window, pane và cách dựng môi trường dev nhiều service bằng một lệnh
tmux là gì, vì sao đóng terminal mà process vẫn sống, phân biệt session, window, pane, lỗi bấm phím prefix mà ai mới dùng cũng gặp, cách viết script mở sẵn 4 service dev, cấu hình tmux.conf tối thiểu, dùng tmux trên VPS và các lệnh hay dùng nhất.
#tmux #terminal #linux #devops #productivity
Bài toán: mỗi sáng mở 4 terminal, gõ 4 lệnh
Một hệ thống backend nhỏ thường không chỉ có một process. Ví dụ một service render video:
- API server (Nest) ở cổng 3005
- Coordinator nhận job từ RabbitMQ
- Worker render từng trang
- Một service phụ ở repo khác
Mỗi sáng: mở terminal, chia màn hình, cd vào từng thư mục, gõ pnpm dev:... bốn lần. Lỡ tay đóng cửa sổ terminal là cả bốn process chết, làm lại từ đầu.
tmux giải quyết đúng hai việc đó: dựng sẵn bố cục bằng một lệnh và giữ process sống khi terminal đóng.
tmux là gì?
tmux (terminal multiplexer) là một chương trình chạy bên trong terminal. Nó tách "cửa sổ terminal bạn đang nhìn" khỏi "các shell đang chạy".
Ghostty / GNOME Terminal ← chỉ là màn hình hiển thị (client)
│ attach
▼
tmux server ← chạy ngầm, giữ mọi shell và process
└─ session "looping1"
└─ window 0
├─ pane 0: pnpm dev:nest
├─ pane 1: pnpm dev:coordinator
├─ pane 2: pnpm dev
└─ pane 3: pnpm dev:workerKhi bạn đóng terminal, chỉ client biến mất. tmux server vẫn chạy, các process bên trong vẫn chạy. Mở terminal mới, attach lại, mọi thứ còn nguyên - kể cả log.
Session, window, pane
Ba khái niệm lồng nhau, giống trình duyệt:
| tmux | Giống với | Dùng để |
|---|---|---|
| Session | Một cửa sổ trình duyệt | Một project / một ngữ cảnh làm việc |
| Window | Một tab | Một nhóm việc trong project (chạy service, git, DB) |
| Pane | Chia đôi màn hình trong tab | Nhìn nhiều process cùng lúc |
Quy tắc dễ nhớ: mỗi project một session, đặt tên rõ ràng. Muốn thêm chỗ chạy git thì mở window mới, đừng chia pane đến mức chật.
Cài đặt
sudo apt install tmux
tmux -VLỗi đầu tiên ai cũng gặp: phím prefix
Mọi phím tắt tmux bắt đầu bằng prefix Ctrl+b. Nhưng đây là phím bấm hai bước:
- Bấm
Ctrl+b, rồi thả cả hai phím ra. - Mới bấm phím lệnh, ví dụ
d.
Nếu giữ Ctrl rồi bấm mũi tên, tmux hiểu là Ctrl+mũi tên - lệnh đổi kích thước pane, chứ không phải chuyển pane. Còn bấm mũi tên mà không có prefix thì phím đi thẳng vào chương trình đang chạy, sinh ra rác kiểu ^[[B^[[A trên màn hình.
Một lỗi nữa: bấm nhầm Ctrl+z sẽ tạm dừng process chứ không tắt nó (Job 1 has stopped). Gõ jobs để xem, fg để chạy tiếp, kill %1 để tắt hẳn.
Cấu hình tối thiểu: ~/.tmux.conf
Mặc định tmux không bật chuột và màu có thể sai trong terminal hiện đại. Năm dòng là đủ dùng:
# Màu chuẩn (Ghostty)
set -g default-terminal "tmux-256color"
set -as terminal-features ",xterm-ghostty:RGB"
set -g default-shell /usr/bin/fish
set -sg escape-time 10
# Click để chọn pane, cuộn để xem log, kéo viền để đổi kích thước
set -g mouse on
# Alt + mũi tên: chuyển pane, không cần prefix
bind -n M-Left select-pane -L
bind -n M-Right select-pane -R
bind -n M-Up select-pane -U
bind -n M-Down select-pane -DÁp dụng ngay mà không cần tắt session:
tmux source-file ~/.tmux.confescape-time nhỏ để phím Esc trong Vim không bị trễ. default-shell chỉ cần nếu shell của bạn không phải bash.
Dựng môi trường dev bằng một lệnh
Đây là phần đáng giá nhất. Thay vì chia màn hình bằng tay, viết một script vào ~/.local/bin/looping1:
#!/usr/bin/env bash
SESSION=looping1
APPS=$HOME/code/myrepo/apps
if ! tmux has-session -t "$SESSION" 2>/dev/null; then
tmux new-session -d -s "$SESSION" -c "$APPS/be_editor" # trên-trái
tmux split-window -h -t "$SESSION" -c "$APPS/be_automation" # trên-phải
tmux split-window -v -t "$SESSION:0.0" -c "$APPS/be_editor" # dưới-trái
tmux split-window -v -t "$SESSION:0.2" -c "$APPS/be_editor" # dưới-phải
tmux send-keys -t "$SESSION:0.0" 'pnpm dev:nest' C-m
tmux send-keys -t "$SESSION:0.1" 'pnpm dev:coordinator' C-m
tmux send-keys -t "$SESSION:0.2" 'pnpm dev' C-m
tmux send-keys -t "$SESSION:0.3" 'pnpm dev:worker' C-m
fi
tmux attach -t "$SESSION"chmod +x ~/.local/bin/looping1
looping1Vài chi tiết đáng chú ý:
has-sessiontrước khi tạo. Lần đầu chạy: dựng 4 pane và chạy 4 lệnh. Những lần sau: chỉ attach lại, không chạy trùng service.-d(detached) tạo session ngầm, dựng xong hết rồi mới attach - không bị nháy màn hình.-cđặt thư mục làm việc cho từng pane, khỏicd.send-keys ... C-mgõ lệnh vào shell rồi nhấn Enter, thay vì chạy lệnh trực tiếp làm process chính của pane. Nhờ vậy khiCtrl+Cđể restart một service, pane vẫn còn shell - bấm↑Enterlà chạy lại.- Số thứ tự pane đánh theo vị trí, không theo thứ tự tạo. Sau khi chia pane 0 theo chiều dọc, pane mới chen vào vị trí 1 và pane bên phải bị đẩy thành 2. Kiểm tra bằng
tmux list-panes -F '#{pane_index} #{pane_left} #{pane_top}'hoặcCtrl+b q.
Có hai repo giống nhau? Copy script, đổi SESSION và APPS là có looping2. Nhưng đừng chạy cả hai cùng lúc nếu chúng dùng chung cổng hoặc chung queue RabbitMQ - bên mở sau sẽ lỗi cổng, hoặc worker repo này ăn mất job của repo kia.
Vòng đời: detach, attach, kill
# đang ở trong tmux: thoát ra, process vẫn chạy
Ctrl+b d
# xem đang có session nào
tmux ls
# vào lại (script tự attach nếu session còn)
looping1
# tắt hẳn: đóng cả 4 pane, 4 process chết theo
tmux kill-session -t looping1
# đổi tên session đang chạy, process không bị restart
tmux rename-session -t old-name looping1Sau kill-session, chạy lại script sẽ dựng mới từ đầu. Log cũ mất. Nếu thấy cổng vẫn bị chiếm sau khi kill, tìm process còn sót:
ss -ltnp | grep 3005tmux và terminal có split sẵn (Ghostty, iTerm2...)
Ghostty có split và tab riêng. Vậy cần tmux làm gì?
- Split của terminal chết khi đóng cửa sổ. Không có detach/attach, không dựng lại bằng script được.
- Split của tmux sống trong tmux server, chạy được ở mọi terminal - kể cả GNOME Terminal mặc định của Ubuntu vốn không có split, hay một phiên SSH trần.
Đừng lồng hai thứ cho cùng một việc: đã dùng tmux thì mở một cửa sổ Ghostty bình thường rồi chạy script. Muốn Ghostty tự vào tmux mỗi lần mở, thêm vào ~/.config/ghostty/config.ghostty:
command = tmux new-session -A -s main-A nghĩa là: có session main thì attach, chưa có thì tạo.
tmux trên VPS: nơi nó thật sự tỏa sáng
Trên máy local, tmux là tiện. Trên server, nó gần như bắt buộc.
Khi SSH vào VPS chạy một lệnh dài - migration, build, import dữ liệu - rồi rớt mạng hoặc gập laptop, SSH đóng và gửi SIGHUP cho shell. Process đang chạy chết theo.
ssh user@vps
tmux new -s deploy
./run-migration.sh
# Ctrl+b d, đóng laptop, đi ăn trưa
ssh user@vps
tmux a -t deploy # migration vẫn đang chạyLưu ý: Ghostty đặt TERM=xterm-ghostty, server cũ có thể chưa biết terminal này và báo lỗi "unknown terminal". Thêm shell-integration-features = ssh-terminfo vào config Ghostty để nó tự cài terminfo lên server khi SSH.
Best practice
- Mỗi project một session, tên rõ nghĩa.
tmux lsnhìn vào là biết đang chạy gì. - Script hóa môi trường hay dùng. Khi số project nhiều lên, chuyển sang tmuxinator hoặc tmuxp - khai báo bố cục bằng YAML thay vì shell script.
- Giữ
~/.tmux.confngắn. Bật chuột và có phím chuyển pane là đủ cho đa số. Config 300 dòng copy từ GitHub thường gây nhiều phiền hơn lợi. - Không lồng tmux trong tmux nếu không bắt buộc. Nếu buộc phải lồng (tmux local, SSH vào server lại có tmux), bấm
Ctrl+bhai lần để gửi prefix vào tmux bên trong. - tmux mất hết khi tắt máy. Cần giữ qua reboot thì dùng plugin tmux-resurrect / tmux-continuum - hoặc đơn giản là script như trên, chạy lại là có.
- Không dùng tmux làm process manager cho production. Service thật cần tự khởi động lại khi crash, khi reboot, có log tập trung - đó là việc của systemd, pm2 hoặc Docker. tmux dành cho dev và việc chạy tay.
Các lệnh hay dùng
Ctrl+b X nghĩa là bấm Ctrl+b, thả ra, rồi bấm X.
Session
| Việc | Lệnh / phím |
|---|---|
| Tạo session | tmux new -s ten |
| Liệt kê | tmux ls |
| Attach | tmux a -t ten |
| Detach | Ctrl+b d |
| Tắt một session | tmux kill-session -t ten |
| Tắt tất cả | tmux kill-server |
| Chọn session khác | Ctrl+b s |
| Đổi tên | Ctrl+b $ |
Window
| Việc | Phím |
|---|---|
| Tạo window | Ctrl+b c |
| Window sau / trước | Ctrl+b n / Ctrl+b p |
| Nhảy tới window N | Ctrl+b 0..9 |
| Danh sách window | Ctrl+b w |
| Đổi tên | Ctrl+b , |
| Đóng window | Ctrl+b & |
Pane
| Việc | Phím |
|---|---|
| Chia trái/phải | Ctrl+b % |
| Chia trên/dưới | Ctrl+b " |
| Chuyển pane | Ctrl+b mũi tên, Alt+mũi tên, click chuột |
| Phóng to / thu lại | Ctrl+b z |
| Đóng pane | Ctrl+b x |
| Hiện số pane | Ctrl+b q |
| Đổi bố cục | Ctrl+b Space |
Khác
| Việc | Phím |
|---|---|
Cuộn xem log (q để thoát) | Ctrl+b [ hoặc cuộn chuột |
| Gõ lệnh tmux | Ctrl+b : |
| Xem mọi phím tắt | Ctrl+b ? |
Tóm tắt
tmux tách terminal bạn nhìn thấy khỏi các process đang chạy. Nhờ đó có ba khả năng mà terminal thường không có: chia màn hình ở bất kỳ terminal nào, detach/attach mà process không chết, và dựng cả môi trường dev bằng một lệnh. Trên máy local, nó tiết kiệm vài phút mỗi sáng. Trên VPS, nó là thứ đứng giữa một migration chạy xong và một migration chết giữa chừng vì rớt Wi-Fi.